Kijk de aarde! bij Space Expo

woensdag, september 1st, 2010

‘Alles’ over het bestuderen van de aarde vanuit de ruimte. Dagelijks lezen we over aardverschuivingen, zeevervuiling, ontbossing en milieuproblemen. De ruimtevaart helpt bij het onderzoek van de aarde vanuit de ruimte. Met ‘de ogen en zintuigen’ van satellieten worden problemen op aarde waargenomen en kunnen we actie ondernemen. NSO-aardobservatiespecialisten Ruud Grim (2 okt) en Radboud Koop (3 okt) vertellen bij Space Expo over hun werk en de resultaten van hun missies in begrijpelijke taal voor jong en oud. Alle presentaties zijn dan ook zeker interessant voor kinderen, ouders en grootouders die nu eens echt de stand van zaken willen weten over het onderzoek van de aarde vanuit de ruimte.

Spacey zandsculpturen in Noordwijk

woensdag, september 1st, 2010

De derde editie van het European Sand Sculpture Festival heeft als thema: Space. Op het strand van Noordwijk zijn tot 3 oktober twaalf zandsculpturen te bewonderen. Van raketten tot satellieten, planeten en aliens. Wekenlang werkten de carvers aan hun creaties. Met kwastjes, spatels, emmers en scheppen. En natuurlijk het geheim van elk goed zandsculptuur: speciaal rivierzand dat beter plakt.

In het openingsweekend op 28 en 29 augustus zijn er allerlei activiteiten op het strand en de Noordwijkse boulevard. Een daarvan is de MST astronautentrainer. Zaterdagavond wordt de opening afgesloten met een spectaculaire vuurwerkshow. Vanaf de 28e, dus ook op 3 oktober, kun je de zandsculpturen zelf bewonderen op het strand. Het karakter Buzz Lightyear uit de kaskraker Toy Story. Een Ariane-5 raket van Arianespace, de mooiste planeten en nog heel veel meer.

Rondleiding ESTEC met 3D reis door het ISS

woensdag, september 1st, 2010

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA zet haar deuren open voor een speciale kennismaking met haar technische en wetenschappelijk onderzoekcentrum ESTEC. ESTEC is het kloppende hart van ESA op het gebied van satellieten, ruimteverkenning en bemande ruimtevaart. Neem de Space Train van Space Expo naar ESTEC, het technisch onderzoekscentrum van de ESA, en beleef de unieke 3D virtual reality experience door het Internationaal Ruimstestation. Deze 3D show is normaal niet te zien voor bezoekers van Space Expo. Onder leiding van een gids breng je een bezoek aan het testcentrum waar ESA satellieten uitvoerig worden getest.

Inschrijven voor de rondleidingen is noodzakelijk. Kinderen v.a. 9 jaar, boven de 14 jaar identiteitsbewijs meenemen. Heel beperkte aantal plaatsen, vol = vol Deze unieke rondleiding bij ESA-ESTEC is uitsluitend te boeken via reserveringen@space-expo.nl Toegang: € 5,00. Groepen welkom (wel een afspraak maken).

Première film: Hubble

woensdag, september 1st, 2010

Het Omniversum verlegt haar grenzen naar het heelal met het IMAX-film spektakel Hubble. Hubble is een ongekende reis door verre sterrenstelsels, een bijna levensechte vlucht naar de verste uithoeken van het universum. En een vlucht met de bemanning van de Space Shuttle Atlantis, die een van de moeilijkste en belangrijkste missies in de geschiedenis van de NASA uitvoert.

Bekijk de trailer van de IMAX-film Hubble

Space class: ontstaan van het heelal

woensdag, september 1st, 2010

Het heelal is ooit ontstaan in een grote Oerknal en daarna gegroeid tot wat het nu is. We kunnen dat tegenwoordig goed reconstrueren en begrijpen waarom er sterren en planeten ontstaan moeten zijn. Astronoom John Heise laat dit zien met een reeks prachtige ruimtefoto’s die samen een reis terug door de tijd weergeven. Heel bijzonder zijn de foto’s van het heelal (het baby-heelal) zoals dat er kort na de Oerknal uitzag.

Reizen naar Maan, Mars en de Melkweg

woensdag, september 1st, 2010

Dit jaar vierhonderd jaar geleden publiceerde Galileo Galileï zijn ‘Sterrenbode’, waarin hij zijn eerste waarnemingen met een telescoop beschreef en de eerste tekeningen publiceerde die hij van de maan had gemaakt. Vorig jaar was het veertig jaar geleden dat de eerste mensen op de maan landden. Momenteel maken verscheidene naties zich op om mensen voor het eerst sinds 1972 terug te laten keren naar de maan. Na de maan ligt Mars als reisdoel voor de hand en daarna gaan we misschien nog veel verder het zonnestelsel in. Werkelijkheid of wensdromen? De spreker van vanmiddag, Piet Smolders, schrijft al vijftig jaar over ruimtevaart en publiceert zijn vijftigste boek – ‘In het spoor van de Spoetnik’ – op een moment dat de ruimtevaart vijftig jaar oud is. Onlangs werd een kleine planetoïde tussen Mars en Jupiter naar hem vernoemd.

Satellieten kijken in de aarde

woensdag, september 1st, 2010

We zijn gewend aan beelden van de aarde die met behulp van satellieten zijn gemaakt. Foto’s van het aardoppervlak, de continenten, de oceanen of steden en straten. Of radarbeelden van hoge- en lagedrukgebieden, wolkenformaties en regengebieden. Of plaatjes van het ozongat, de verspreiding van vervuilende stoffen in de atmosfeer, de toename van CO2. Allemaal afbeeldingen van de buitenkant van de aarde en van het dunne laagje daaromheen, de atmosfeer. Maar wat zit er nou binnen in de aarde? Kun je dat ook met satellieten zien?

Dat kan niet met dezelfde methoden waarmee we de plaatjes van de buitenkant maken. Die afbeeldingen van de buitenkant worden gemaakt met camera’s of spectrometers, die in allerlei delen van het elektromagnetische spectrum hun metingen doen. Eigenlijk kun je niet zo goed rechtstreeks in de aarde kijken. Wel indirect. Want binnenin de aarde zit allemaal massa. Allerlei soorten gesteente, met een hogere of lagere dichtheid. Die verschillende massaconcentraties zorgen er voor dat de zwaartekracht aan de buitenkant van de aarde niet overal hetzelfde is. En die zwaartekrachtsverschillen kun je meten. Op het aardoppervlak, maar ook in een satelliet. En als we die zwaartekracht overal op aarde vanuit de satelliet meten, kunnen we omgekeerd te weten komen hoe de massa binnenin de aarde verdeeld is.

Er zijn tegenwoordig satellieten die de, op satelliethoogte, zeer zwakke zwaartekracht heel nauwkeurig kunnen meten met zeer geavanceerde technieken. Wetenschappers weten hoe ze daaruit iets kunnen zeggen over wat er in de aarde zit. En hoe die processen in de loop van de tijd veranderen. Zo kunnen we iets te weten komen over zeespiegelveranderingen, over het afsmelten van ijs op Groenland, over grondwatervariaties, over de terugverende aardkorst na een ijstijd, over de processen die zich afspelen bij vulkanen en aardbevingen, over de dikte van de aardkorst, over massaverschillen in de aardmantel waar op sommige plekken heet gesteente omhoog komt, en over de kant waar het water op de continenten naar toe stroomt.

In deze lezing gaat Radboud Koop in op het principe van zwaartekrachtsmetingen in satellieten, hoe je dat doet (want een satelliet is toch in vrije val, dus is er geen zwaartekracht?), en wat je allemaal te weten kunt komen als je het aardse zwaartekrachtsveld nauwkeurig in kaart brengt. Natuurlijk gaat het ook over de vorig jaar gelanceerde Europese zwaartekrachtssatelliet GOCE die een paar maanden geleden zijn eerste spectaculaire resultaten heeft getoond.

Space class: Mars, Jupiter en andere planeten

woensdag, september 1st, 2010

Ruimtemissies naar planeten spreken enorm tot de verbeelding. Ruimtevaartuigen zijn geland op de maan, op Mars, Venus en op de Saturnusmaan Titan. Ook de komende jaren staan er veel planetaire ruimtemissies op het programma. Ruimteonderzoeker Martijn Smit maakt in deze Space class duidelijk waarom dit onderzoek wordt gedaan en laat zien welke rol Europa en Nederland hierin spelen.

Publiekslezing Hubble

woensdag, september 1st, 2010

Nederland speelt al jaren een bijzondere rol in de ruimtevaart. Bij TNO is bijvoorbeeld gewerkt aan de James Webb telescoop die de opvolger van de Hubble ruimtelescoop wordt. Erik Laan, Manager Space & Science systems bij TNO, verzorgt op 6 oktober een interessante lezing in Omniversum waarin hij meer vertelt over de werkzaamheden die bij TNO verricht zijn aan de Hubble ruimtetelescoop, zijn voorloper en zijn opvolger. Aansluitend vertonen wij de film Hubble, change your view of our Universe.

Reserveer hier plaatsen voor de lezing.

Space Class: Exoplaneten

woensdag, september 1st, 2010

Om onze ster, de zon, draaien acht planeten. Van deze planeten lijkt er alleen op onze aarde leven voor te komen. Maar dat wil niet zeggen dat we alleen zijn in het heelal. In de laatste 15 jaar zijn er namelijk al meer dan 450 planeten bij anderen sterren ontdekt en dat is pas het begin. De meeste van deze ‘exoplaneten’, zoals planeten bij andere sterren genoemd worden, zijn gasreuzen. Zoals bijvoorbeeld Jupiter in ons zonnestelsel. Deze joekels zijn nu eenmaal het makkelijkst te vinden.

Dankzij betere telescopen en instrumenten worden ook steeds meer kleine, rotsachtige planeten gevonden. waarop misschien wel leven zou kunnen voorkomen! Het herkennen van zulk leven is op dit moment onmogelijk, omdat daarvoor nog grotere telescopen en nog gevoeliger instrumenten nodig zijn. In deze Space Class legt onderzoekster Daphne Stam uit hoe exoplaneten gevonden worden. Hoe je kunt achterhalen wat voor soort exoplaneet het is. En naar welke sporen astronomen in de hopelijk-niet-al-te-verre toekomst zoeken om te bepalen of er leven is.